Przeziębienie: co to jest, objawy, jak leczyć, jak się ustrzec? Sprawdź!

Autor: mgr Dominik Kaźmierczak
Dodano dnia 11-10-2023

Kliknij tutaj aby powrócić
na poprzednią stronę

Przeziębienie – co to jest?

Przeziębienie to łagodna choroba górnych dróg oddechowych o podłożu wirusowym, objawiająca się przede wszystkim zatkanym nosem, kaszlem, częstym kichaniem, a także bólem gardła, głowy i zatok. Za wywołanie schorzenia odpowiada nie jeden konkretny wirus, ale około 200 różnych rodzajów wirusów, z czego najczęstszym jest rinowirus.

Inne pospolite wirusy przyczyniające się do rozwoju przeziębienia to adenowirusy, enterowirusy, parwowirusy, wirusy paragrypy, koronawirusy (nie należy ich łączyć z wirusem SARS-CoV-2 wywołującym chorobę koronawirusową COVID-19), a także wirusy syncytialne układu oddechowego.

Patogeny atakują tkanki we wnętrzu nosa, jamy ustnej i gardła, powodując odpowiedź układu odpornościowego w postaci m.in. wzrostu produkcji śluzu, który z kolei wywołuje katar i kaszel. Choroba trwa zwykle od 7 do 14 dni w zależności od rodzaju atakującego wirusa i stanu układu odpornościowego osoby zarażonej. Zdecydowanie najczęściej chorują małe dzieci, u których przeziębienie może wystąpić nawet 10 razy w roku, najrzadziej zaś osoby starsze, "łapiące" wirusa najwyżej raz do roku. U osób dorosłych z kolei łagodna choroba dróg oddechowych pojawia się do czterech razy w roku.

Dlaczego mamy przeziębienie?

Wbrew nazwie przyczyną przeziębienia są wirusy, a nie zimno, choć należy przyznać, że niskie temperatury znacząco zwiększają ryzyko infekcji – dlatego choroba występuje najczęściej w okresie jesienno-zimowym. Zimne powietrze wywołuje zmiany w błonie śluzowej nosa, ułatwiając wirusom przeziębienia pokonanie naturalnej bariery ochronnej organizmu. Co więcej, w okresie jesienno-zimowym nasza odporność spada, umożliwiając patogenom łatwiejsze przenikanie do ciała.

Wirusy przeziębienia przenoszone są drogą kropelkową. Możemy się nimi zarazić od drugiego człowieka, ale też dotykając skażonego przedmiotu. Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez kontakt z wydzieliną z dróg oddechowych osoby chorej (np. gdy ściskamy na powitanie skażoną wirusem rękę, a następnie dotykamy własnych ust bądź nosa czy pocieramy oczy).

Ekspozycja na wirusa może wystąpić również wtedy, gdy osoba zarażona kaszle bądź kicha, rozpylając w powietrzu skażone kropelki. Rzadszą ale możliwą drogą zakażenia jest kontakt ze skażonymi przedmiotami takimi jak np. telefon czy klamka, ponieważ wirusy przeziębienia potrafią przetrwać na twardych powierzchniach do kilku godzin.

Przeziębienie – objawy

Wirusy przeziębienia atakują tkanki powlekające wnętrze nosa, jamy ustnej i gardła, stymulując układ odpornościowy do walki z obcymi patogenami. Pojawia się obrzęk i zaognienie zainfekowanych błon, a także wzrasta produkcja śluzu wywołując katar oraz kaszel będący reakcją organizmu na duże ilości wydzieliny ściekającej w dół gardła.

Początkowy etap zakażenia objawia się poprzez zmęczenie i apatię. Następnie pojawiają się typowe symptomy przeziębienia, do których zaliczamy:

suchość i drapanie w gardle, a także ból gardła (zazwyczaj krótkotrwały),
przekrwienie śluzówki nosa, katar (z początku przezroczysty, a następnie żółtawy bądź zielonkawy),
częste kichanie wywołane podrażnieniem w nosie,
kaszel, z początku suchy, a następnie mokry z towarzyszącym odkrztuszaniem wydzieliny lub flegmy,
dreszcze, stan podgorączkowy lub lekka gorączka (zwłaszcza u dzieci, rzadziej u dorosłych).

Dlaczego przeziębienie nie przechodzi?

Przeziębienie trwa średnio od siedmiu do dziesięciu dni, jednak długość choroby może znacząco się różnić u poszczególnych osób. Na różnice te wpływa kilka czynników, takich jak:

stan układu odpornościowego,
rodzaj wirusa przeziębienia, który nas zaatakował,
postępowanie w czasie choroby (lekceważenie objawów, brak wypoczynku czy unikanie leków wydłużają czas trwania schorzenia).

Który dzień przeziębienia jest najgorszy?

Przeziębienie można podzielić na cztery poszczególne etapy, różniące się między sobą przebiegiem, a także rodzajem i nasileniem objawów.

Pierwszy etap przeziębienia zwany okresem inkubacji jest bezobjawowy – tym terminem określamy czas pomiędzy zakażeniem wirusem, a pojawieniem się pierwszych symptomów, przy czym długość trwania okresu inkubacji zależy od rodzaju atakującego patogenu. W przypadku rinowirusów, z którymi mamy do czynienia najczęściej, objawy pojawiają się zazwyczaj od 12 do 72 godzin od momentu zakażenia.

W drugim etapie przeziębienia zwanym etapem wczesnym lub prodromalnym pojawiają się pierwsze objawy choroby takie jak podrażnienie i ból gardła, wywołane odwodnieniem zmęczenie i uczucie rozbicia, a także kichanie czy wodnista wydzielina z nosa. Wraz z wystąpieniem pierwszych symptomów chory zyskuje zdolność zarażania wirusem innych osób. Etap ten trwa zwykle od jednego do trzech dni.

Objawy przeziębienia osiągają największe nasilenie między czwartym, a siódmym dniem. Jest to etap trzeci przeziębienia zwany etapem szczytowym lub aktywnym; pojawia się wówczas gorączka (zazwyczaj u dzieci, rzadziej u dorosłych), a wydzielina z nosa staje się gęstsza i zmienia zabarwienie na zielonkawe wskutek zakażenia bakteryjnego. To zdecydowanie najgorsze dni przeziębienia. Brak leczenia na tym etapie choroby może być źródłem powikłań takich jak infekcje ucha środkowego lub zatok czy zapalenie płuc.

Ostatni, czwarty etap choroby zwany etapem późnym bądź końcowym obejmuje okres od dnia siódmego do ustąpienia objawów, przy czym długość tego okresu różni się u poszczególnych chorych – większość osób wraca do pełni zdrowia po upływie siedmiu dni, jednak u innych objawy mogą utrzymywać się blisko trzy tygodnie. U niektórych osób rozwija się kaszel poinfekcyjny trwający nawet do ośmiu tygodni, jednak nie jest on zaraźliwy.

Przeziębienie czy grypa?

Przeziębienie daje podobne objawy do grypy, dlatego wiele osób może mieć problem z samodzielną diagnozą. Grypę wyróżnia przede wszystkim znacznie gorszy przebieg, bardziej intensywne objawy, a także gwałtowniejszy początek choroby. W przeziębieniu częściej mamy do czynienia z nieżytem nosa, z kolei grypa wiąże się bardziej z gorączką i dreszczami, bólami mięśni, głowy i gardła czy kaszlem. W przebiegu przeziębienia znacznie rzadziej dochodzi do poważnych powikłań zdrowotnych takich jak np. zapalenie płuc czy konieczność hospitalizacji.

Przeziębienie – jak leczyć?

W leczeniu przeziębienia główny nacisk kładzie się na łagodzenie objawów, a także na zmniejszanie ryzyka wystąpienia powikłań, gdyż nie istnieją leki przeciwwirusowe na przeziębienie, a stosowanie antybiotyków w przypadku przeziębienia nie przynosi żadnych korzyści. Antybiotyki można jedynie wykorzystywać do leczenia powikłań bakteryjnych po przeziębieniu, jednak decyzję w tej kwestii najlepiej pozostawić lekarzowi.

Przy przeziębieniu stosuje się leki dostępne bez recepty takie jak paracetamol, który łagodzi gorączkę i ból, a w okresach zaostrzenia choroby również preparaty z ibuprofenem i naproksenem, które wykazują silniejsze działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne. Na środki tego typu powinny jednak uważać osoby cierpiące na astmę oskrzelową lub wrzody trawienne.

Przekrwienie, wydzielinę z nosa i katar można skutecznie leczyć przy pomocy preparatów obkurczających naczynia krwionośne i zmniejszających obrzęk błony śluzowej nosa, a także leków przeciwhistaminowych. Tych pierwszych nie powinny jednak stosować osoby z nadciśnieniem krwi i chorobami tarczycy. Dobrym i bezpiecznym rozwiązaniem jest stosowanie preparatów z wodą morską, które nie tylko odblokowują niedrożny nos, ale też nawilżają wyschniętą błonę śluzową.

Na towarzyszący przeziębieniu kaszel nie powinno stosować się środków hamujących odruch kaszlowy, który pozwala na usuwanie wydzieliny z dróg oddechowych, ale preparaty o działaniu wykrztuśnym i rozrzedzającym.

Przeziębienie – jak leczyć? Domowe sposoby

Leczenie farmakologiczne przeziębienia warto wspomóc domowymi sposobami i preparatami. Gdy czujemy pierwsze objawy choroby warto pozostać w domu i wypocić się, a także zafundować sobie solidny wypoczynek w łóżku. Wskazane jest spożywanie dużej ilości płynów, a także unikanie alkoholu, kawy, herbaty i innych napojów zawierających kofeinę – alkohol i kofeina wywołują bowiem odwodnienie, które spowalnia regenerację organizmu.

Warto sięgnąć po naturalne preparaty takie jak czosnek i miód, które wspierają leczenie przeziębienia. Inne przydatne w czasie choroby zioła i minerały to m.in. cytryna, mentol, eukaliptus, cynk oraz witamina C.

Niezwykle pomocne w okresie przeziębienia okażą się rozgrzewające i napotne napary ziołowe i owocowe, które pomagają pozbyć się z organizmu szkodliwych wirusów, a także wytwarzanych przez nie toksyn. Do najpopularniejszych naparów na przeziębienie należą:

napar z kwiatów lipy,
napar z kwiatów lipy, dziewanny i suszonych owoców maliny,
herbata z cytryną.

Przeziębienie – jak zapobiegać?

Nawet dziecko wie, że lepiej zapobiegać chorobie niż ją leczyć. Jednak czy można zapobiec tak powszechnemu schorzeniu jak przeziębienie? Jest to dosyć trudne, zwłaszcza w okresie jesienno-zimowym, istnieją jednak pewne zalecenia, które pozwalają znacznie obniżyć ryzyko wystąpienia infekcji.

Aby zapobiec przeziębieniu pamiętaj o tym, aby:

utrzymywać bezpieczny dystans od osób chorych (przynajmniej 1 metr), a w okresie wzmożonej zachorowalności unikać przebywania w zatłoczonych miejscach,
często myć ręce ciepłą wodą z mydłem przez 15-30 sekund,
nie dotykać nosa, ust lub oczu w miejscach publicznych czy pracy,
ubierać się stosownie do panującej za oknem pogody,
regularnie wietrzyć pomieszczenia, w których przebywasz,
zażywać regularnie ruchu na świeżym powietrzu przez przynajmniej 30 minut dziennie,
śpać 7-8 godzin na dobę,
dopasować dietę do pory roku, a także włączyć do niej duże ilości warzyw i owoców,
suplementować witaminę D, która buduje odporność.

18. Październik, 2021 0

Czytaj więcej

Czym właściwie jest starzenie się organizmu?

Istnieje wiele teorii, które starają się wytłumaczyć przyczyny starzenia. Ważniejsze jednak jest skupienie się na tym jak samo starzenie przebiega i jakie ma konsekwencje...

14. Październik, 2021 0

Czytaj więcej

Jak olejki CBD wpływają na odporność?

Badania nad CBD nabierają tempa w ostatnich latach, odkrywając przed nami nowe, zaskakujące właściwości tej niezwykłej substancji. Jednym z najświeższych odkryć naukowców jest wpływ CBD na odporność.

04. Grudzień, 2020 0

Czytaj więcej

Czy warto stosować preparaty z CBD na poprawę odporności? Sprawdzamy

CBD przypisuje się coraz więcej korzystnych dla zdrowia właściwości. Jedną z nich jest wspieranie odporności. Czy popularne suplementy faktycznie wpływają na siły obronne organizmu? Sprawdź!

21. Czerwiec, 2022 1

Czytaj więcej

Tabletki na potencję bez recepty? Jakie leki na erekcję? Jak dzałają?

Tabletki na potencję dostępne od ręki uznawane są za mniej skuteczne niż dedykowane temu problemowi leki na receptę. Wszystko zależy jednak od ich składu. Sprawdź, na które preparaty bez recepty warto zwrócić uwagę!